Overzicht
Is er geen testament, dan bepaalt het wettelijk erfrecht (het versterferfrecht) wie de erfgenamen zijn. De wet werkt met vier groepen bloedverwanten, in een vaste volgorde. Pas als er in een groep niemand is, komt de volgende groep aan bod. De echtgenoot of geregistreerd partner erft samen met de kinderen in de eerste groep.
Belangrijkste punten
- Zonder testament geldt de wettelijke erfvolgorde in vier groepen.
- Groep 1: echtgenoot/geregistreerd partner en kinderen.
- Groep 2: ouders, broers en zussen. Groep 3: grootouders. Groep 4: overgrootouders.
- Een samenwoonpartner zonder testament erft volgens de wet niets. Dit verrast velen.
- Erft de partner met kinderen, dan geldt de wettelijke verdeling.
De vier groepen van het wettelijk erfrecht
De wet zoekt de erfgenamen in deze volgorde. Is er in een groep ten minste één erfgenaam, dan komt de volgende groep niet aan bod:
| Groep | Erfgenamen |
|---|---|
| 1 | Echtgenoot/geregistreerd partner en (klein)kinderen |
| 2 | Ouders, broers en zussen |
| 3 | Grootouders |
| 4 | Overgrootouders |
Kinderen erven onderling gelijke delen. Is een kind al overleden, dan komen diens kinderen (de kleinkinderen) in zijn plaats. Dat heet plaatsvervulling. Dat geldt alleen als het kind vóór de overledene is gestorven. Overlijdt een erfgenaam pas daarna, maar voordat de erfenis verdeeld is, dan gaat zijn aandeel naar zijn eigen erfgenamen; zie een erfgenaam overlijdt voordat de erfenis verdeeld is.
Partner en kinderen: de wettelijke verdeling
Laat de overledene een echtgenoot of geregistreerd partner én kinderen na, dan geldt de wettelijke verdeling: de partner krijgt alle goederen, de kinderen krijgen hun erfdeel als een (nog niet opeisbare) vordering in geld. Zo kan de langstlevende ongestoord verder. De details staan in wettelijke verdeling.
Let op: de samenwoner erft niets zonder testament
Een groot misverstand: wie samenwoont zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, erft volgens de wet niets van de partner, ook niet met een samenlevingscontract. Wel kunnen samenwoners in een samenlevingscontract regelen dat bezittingen na het overlijden van de een naar de ander gaan; dat is iets anders dan erven. Wilt u uw partner laten erven, dan is een testament nodig. Datzelfde geldt als u van de wettelijke volgorde wilt afwijken. Lees wanneer dat verstandig is in testament maken.
Begrippenlijst
- Versterferfrecht: het wettelijk erfrecht dat geldt als er geen testament is.
- Plaatsvervulling: kinderen nemen de plaats in van een eerder overleden ouder in de erfvolgorde.
- Wettelijke verdeling: regeling waarbij de partner de goederen krijgt en kinderen een geldvordering.
Veelgestelde vragen
Wie erft er als er geen testament is?
Het wettelijk erfrecht bepaalt het, in vier groepen. Eerst de partner en kinderen, daarna ouders/broers/zussen, enzovoort.
Erft mijn samenwoonpartner zonder testament?
Nee. Zonder huwelijk, geregistreerd partnerschap of testament erft een samenwoner volgens de wet niets.
Hoeveel erven de kinderen?
Kinderen erven onderling gelijke delen. Bij een langstlevende partner krijgen ze hun deel als geldvordering (wettelijke verdeling).
Wat is plaatsvervulling?
Is een kind al overleden, dan erven diens kinderen (de kleinkinderen) in zijn plaats.
Kan ik van de wettelijke erfvolgorde afwijken?
Ja, met een testament. Daarmee bepaalt u zelf wie erft, binnen de grenzen van de legitieme portie.
Bronnen
Officiële bronnen bij dit artikel, geraadpleegd in oktober 2026:
- Rijksoverheid: Wat is het verschil tussen versterferfrecht en testamentair erfrecht?
- Burgerlijk Wetboek Boek 4, artikel 10
- Belastingdienst: Erven zonder testament – hoe werkt het erfrecht?
Geef een reactie