Erfgenaam overleden voordat de erfenis verdeeld is

Overzicht

Overlijdt een erfgenaam nadat de erflater is overleden maar voordat de erfenis is verdeeld, dan gaat zijn aandeel in die erfenis naar zijn eigen erfgenamen, zoals zijn partner en kinderen; van plaatsvervulling is dan geen sprake. Zij nemen zijn plaats in bij de verdeling. Er zijn nu twee nalatenschappen met twee aangiften erfbelasting, en een woning uit de eerste nalatenschap kan in beide meetellen.

Belangrijkste punten

Leefde de erfgenaam nog toen de erflater overleed, dan was hij erfgenaam en valt zijn aandeel in zijn eigen nalatenschap.
Plaatsvervulling geldt alleen als iemand er bij het overlijden van de erflater al niet meer was, of bijvoorbeeld verwerpt.
Daardoor kan ook zijn partner aan tafel komen.
Er volgen twee aangiften erfbelasting, met elk een eigen termijn.
Overlijdt de erfgenaam binnen dertig dagen, dan kan de eerste heffing op verzoek vervallen.
De woning telt mogelijk in beide aangiften mee, elk met een eigen WOZ-jaar.

Is dit plaatsvervulling?

Nee, niet als de erfgenaam overleed nadat de erflater was overleden. Plaatsvervulling geldt volgens de wet alleen voor iemand die op het moment van het overlijden van de erflater niet meer bestaat, onwaardig is, onterfd is, verwerpt of wiens erfrecht is vervallen.

Op veel websites wordt dit door elkaar gehaald. Plaatsvervulling betekent dat de kinderen van een eerder overleden kind diens plaats innemen; zie geen testament: wie erft er?. Maar leefde uw broer nog toen uw moeder overleed, dan werd hij op dat moment van rechtswege erfgenaam, ook al was er nog niets verdeeld. Bij zijn overlijden gaat zijn aandeel mee in zijn eigen nalatenschap.

Dat verschil doet ertoe. Bij plaatsvervulling erven alleen afstammelingen. Gaat het aandeel via zijn eigen nalatenschap, dan beslist zijn testament of de wet wie het krijgt, en dat kan ook zijn partner zijn.

Wie komt er aan tafel?

De erfgenamen van de overleden erfgenaam. Zij treden in zijn plaats bij de afwikkeling en de verdeling van de eerste nalatenschap.

Stel dat uw broer getrouwd was, twee kinderen had en geen testament. Dan krijgt zijn echtgenote in beginsel zijn bezittingen, waaronder zijn aandeel in de erfenis van uw moeder, en krijgen zijn kinderen een vordering op haar; zie wettelijke verdeling. Uw schoonzus is dan mede-eigenaar van wat uw moeder naliet, en tekent mee bij de verkoop van de woning.

Praktische gevolgen:

Verklaring van erfrecht. Vaak zijn er twee nodig, één per nalatenschap; zie verklaring van erfrecht.
Executeur. Was uw broer executeur in het testament van uw moeder, dan eindigt die taak door zijn overlijden. Zijn erfgenamen moeten dat melden aan de erfgenamen van uw moeder; zie wat doet een executeur.
Aanvaarden of verwerpen. Had uw broer nog geen keuze gemaakt, laat dan door de notaris nagaan hoe die keuze nu wordt gemaakt; zie erfenis aanvaarden of verwerpen.
Samenwerking. Alle erfgenamen moeten meewerken; lukt dat niet, zie een erfgenaam werkt niet mee.

Wordt er twee keer erfbelasting betaald?

In beginsel ja: één keer over wat de erfgenaam van de eerste erflater kreeg, en nog een keer over wat zijn eigen erfgenamen van hem krijgen. Alleen als hij binnen dertig dagen overleed, kan de eerste heffing vervallen.

De eerste verkrijging. Over zijn erfdeel van uw moeder is uw broer erfbelasting verschuldigd, met de vrijstelling en het tarief van een kind (indicatief 2026: vrijstelling EUR 26.230, daarna 10 procent tot EUR 158.669 en 20 procent daarboven). Die aangifte moet nog steeds worden gedaan, nu door zijn erfgenamen of de executeur. De erfbelasting die hij verschuldigd was, is in beginsel een schuld in zijn eigen nalatenschap.

De tweede verkrijging. Zijn erfgenamen erven vervolgens van hem, en daarin zit ook zijn aandeel in de erfenis van uw moeder. Zij betalen daarover erfbelasting met hun eigen vrijstelling en tarief ten opzichte van uw broer. Voor zijn partner is dat de partnervrijstelling van indicatief EUR 828.035 (2026), die lager uitvalt bij een nabestaandenpensioen: de helft van de waarde daarvan gaat eraf, met een minimum van EUR 213.915; zie pensioenimputatie.

De dertigdagenregel. Overlijdt een verkrijger binnen dertig dagen na de verkrijging, en wordt over hetzelfde bij zijn overlijden nogmaals erfbelasting geheven, dan wordt de eerste heffing verminderd tot nihil. Dat gaat niet vanzelf: het verzoek doet u in de aangifte. Na die dertig dagen geldt de vermindering niet.

Telt de woning dan ook twee keer?

Mogelijk wel, en elke keer met een eigen WOZ-jaar. Een woning wordt voor de erfbelasting gewaardeerd op de WOZ-waarde, en volgens de Belastingdienst geldt dat ook voor een aandeel in een woning.

In de aangifte voor de erfenis van uw moeder telt de woning tegen de WOZ-waarde van het jaar waarin zij overleed, of naar keuze die van het jaar erna; zie welke WOZ-waarde telt. In de aangifte voor de nalatenschap van uw broer telt zijn aandeel in die woning opnieuw mee, nu tegen de WOZ-waarde van het jaar waarin híj overleed, of het jaar erna.

Stel dat uw moeder in 2025 overleed en uw broer in 2026. Dan kan de WOZ-waarde voor 2026 in beide aangiften een rol spelen: als keuzewaarde in de eerste, en als waarde van het overlijdensjaar in de tweede. Staat die waarde te hoog, dan werkt dat mogelijk twee keer door, en een verlaging na bezwaar kan dan ook twee keer meetellen, voor zover de verkrijgingen boven de vrijstelling uitkomen.

De WOZ-beschikking gaat in deze situatie meestal naar het adres van de woning of naar "de erven van". Als belanghebbende kunt u in beginsel een beschikking op eigen naam vragen en daartegen bezwaar maken, in beginsel binnen zes weken na de dagtekening; dit kan per situatie verschillen. Zie bezwaar bij meerdere erfgenamen en WOZ-waarde te hoog na overlijden.

Welke termijnen lopen er?

Twee aangiftetermijnen, één per overlijden: bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 in beginsel twintig maanden, daarvoor acht maanden. Uitstel van de aangifte is bij een overlijden vanaf 2026 alleen in uitzonderlijke situaties mogelijk. Een overzicht staat in aangifte erfbelasting en in de termijnenplanner.

Overleed de eerste erflater in 2025 en is de aangifte voor uw broer nog niet gedaan, dan geldt daarvoor in beginsel nog de termijn van acht maanden. Zet die datum daarom bovenaan uw overzicht.

Wat kunt u nu regelen?

Leg de twee data naast elkaar. Binnen dertig dagen? Vermeld dat in de aangifte.
Stel vast wie de erfgenamen van de overleden erfgenaam zijn. Een notaris kan nagaan of er een testament is.
Maak één overzicht voor beide nalatenschappen, met per aangifte de termijn en de WOZ-waarde die erin telt, en kijk die waarden na.
Betrek alle erfgenamen bij de verdeling, ook de nieuwe. Zie het stappenplan nalatenschap afwikkelen en de nalatenschapscheck.

Liever laten beoordelen?

Doe de gratis WOZ-check. Erfslim beoordeelt de WOZ-waarde van de geërfde woning en voert zo nodig het bezwaar, op basis van no cure, no pay: alleen als het bezwaar slaagt, betaalt u eenmalig 4 procent (inclusief btw) van het bedrag waarmee de WOZ-waarde omlaag gaat, per woning en niet per erfgenaam. Slaagt het bezwaar niet, dan betaalt u niets. Een uitkomst is nooit gegarandeerd; zie no cure, no pay. Achtergrond: erfbelasting verlagen via WOZ-bezwaar en de gids erfbelasting in Nederland.

Begrippenlijst

Erflater: degene wiens nalatenschap wordt afgewikkeld.
Plaatsvervulling: de afstammelingen van iemand die bij het overlijden van de erflater al niet meer leefde of verwierp, nemen diens plaats in.
Onverdeelde nalatenschap: een erfenis waarvan de erfgenamen samen eigenaar zijn, zolang er niet is verdeeld.
Verkrijging: wat iemand door een overlijden krijgt; daarover wordt de erfbelasting berekend.
Dertigdagenregel: overlijdt een verkrijger binnen dertig dagen, dan kan de eerste heffing op verzoek vervallen.
WOZ-beschikking: het besluit van de gemeente waarin de WOZ-waarde van een woning staat; daartegen staat bezwaar open.

Veelgestelde vragen

Erven de kinderen van mijn overleden broer via plaatsvervulling?

Niet als hij overleed na onze moeder. Dan gaat zijn aandeel via zijn eigen nalatenschap, volgens zijn testament of de wet.

Mijn schoonzus zit nu aan tafel bij de erfenis van mijn ouders. Klopt dat?

Dat kan kloppen. Is zij erfgenaam van uw broer, dan neemt zij zijn plaats in bij de verdeling.

Hij overleed drie weken na onze moeder. Scheelt dat?

Mogelijk wel. Binnen dertig dagen kan de erfbelasting over zijn verkrijging op verzoek tot nihil worden verminderd, als over hetzelfde bij zijn overlijden opnieuw erfbelasting wordt geheven.

Kan de verdeling gewoon doorgaan?

Ja, maar met zijn erfgenamen in zijn plaats. Zij moeten meewerken en meetekenen, bijvoorbeeld bij de verkoop van de woning.

Dit artikel is informatief bedoeld en houdt geen fiscaal of juridisch advies in. Bedragen en tarieven zijn indicatief voor 2026 en worden jaarlijks aangepast; verifieer ze zo nodig op belastingdienst.nl. Hoe het in uw situatie uitpakt, hangt af van de testamenten, de data van overlijden en de verdeling. Raadpleeg zo nodig een notaris of adviseur.

Bronnen

Officiële bronnen bij dit artikel, geraadpleegd in oktober 2026: