Schenken op papier in 2026: hoe het werkt en wat er mogelijk verandert

Overzicht

Bij schenken op papier legt u bij de notaris vast dat u uw kind een bedrag schenkt, maar u betaalt dat bedrag pas later, meestal bij uw overlijden. Die schuld gaat er dan af van uw nalatenschap, zodat uw erfgenamen mogelijk minder erfbelasting betalen. Dat werkt volgens de Belastingdienst alleen als de schenking in een notariële akte staat en u elk jaar echt minstens 6% rente betaalt. Het kabinet onderzoekt in 2026 of het deze constructie minder gunstig maakt.

Belangrijkste punten

  • Bij een schenking op papier schenkt u geen geld, maar een vordering: uw kind krijgt het bedrag later.
  • Zonder notariële akte vervalt zo'n schenking in beginsel bij uw overlijden.
  • U betaalt elk jaar daadwerkelijk minstens 6% rente. Lukt dat niet, dan gaat het voordeel voor de erfbelasting mogelijk verloren.
  • Over het deel boven de vrijstelling betaalt uw kind nu al schenkbelasting.
  • De schenking telt mee in box 3, bij u als schuld en bij uw kind als bezitting.
  • Ouders met een afbetaald huis en weinig spaargeld gebruiken het vaak, maar juist zij lopen tegen de rente aan.
  • Het kabinet onderzoekt een lagere rekenrente of een nieuwe heffing via de Successiewet. Er ligt nog geen wetsvoorstel.

Wat is schenken op papier?

Schenken op papier is een schenking waarbij het geld niet meteen overgaat. U erkent dat u uw kind een bedrag schuldig bent, en dat bedrag wordt pas later opeisbaar, vaak bij uw overlijden. In notariële akten heet dat een schuldigerkenning uit vrijgevigheid.

De Belastingdienst noemt twee redenen waarom mensen dit doen: het geld is nu niet te missen, of het zit vast in de woning. Dat laatste is de situatie van veel ouders met een afbetaald huis: veel vermogen in de stenen, weinig op de bank.

Voor de belasting is het belangrijk wanneer de schenking plaatsvindt. Dat is op het moment dat u de schuld erkent, dus bij het tekenen van de akte. Niet pas als het geld later wordt betaald.

Schenken op papier in 2026: hoe het werkt en wat er mogelijk verandert

Waarom kan het de erfbelasting verlagen?

Omdat de schuld aan uw kind bij uw overlijden van uw nalatenschap afgaat. Uw erfgenamen erven dan minder, en betalen daarover minder erfbelasting.

Daar komen twee dingen bij:

  1. De tariefsprong. Schenk- en erfbelasting hebben dezelfde tarieven: voor een kind indicatief 10% tot EUR 158.669 en 20% daarboven (2026). Wie bij leven in de eerste schijf schenkt, haalt vermogen weg uit de bovenkant van de latere erfenis, waar vaak 20% geldt.
  2. De rente. De rente die u elk jaar aan uw kind betaalt, gaat buiten de schenk- en erfbelasting om naar uw kind. Wat u uit uw spaargeld aan rente betaalt, zit bij uw overlijden ook niet meer in de nalatenschap.

Of dat in uw situatie per saldo voordeel oplevert, hangt af van de omvang van uw vermogen, het aantal kinderen, hoe lang u nog leeft en de regels van dat moment. Laat het daarom vooraf doorrekenen door een notaris of adviseur.

Welke voorwaarden gelden er?

Volgens de Belastingdienst is een schenking op papier alleen aftrekbaar van de nalatenschap als:

  • de schenking is vastgelegd in een notariële akte, en
  • u elk jaar daadwerkelijk minimaal 6% rente betaalt over het geschonken bedrag.

De notariële akte volgt uit het Burgerlijk Wetboek. Een schenking die pas na het overlijden wordt uitgevoerd, vervalt bij het overlijden, tenzij de schenker haar persoonlijk is aangegaan en er een notariële akte van is gemaakt.

De rente volgt uit de Successiewet. Houdt u het genot van het geschonken vermogen, en betaalt u niet elk jaar minstens 6% (het percentage uit het Uitvoeringsbesluit), dan wordt de schenking bij uw overlijden behandeld alsof uw kind het als erfenis kreeg. Het voordeel voor de erfbelasting is dan in beginsel weg. Schenkbelasting die al betaald is, gaat er dan in beginsel wel af.

Twee praktische punten:

  • Daadwerkelijk betalen betekent echt overmaken, elk jaar. Een rente die alleen op papier wordt bijgeschreven, telt niet.
  • Ook schenkbelasting. Ligt het bedrag boven de vrijstelling, dan doet uw kind aangifte schenkbelasting en betaalt het over het meerdere schenkbelasting, nu al. Ouders samen mogen in 2026 indicatief EUR 6.908 belastingvrij aan een kind schenken; zie schenkingsvrijstelling.

Kan schenken op papier zonder notaris?

Nee, niet als u het bedrag pas na uw overlijden wilt laten betalen. Zonder notariële akte vervalt zo'n schenking in beginsel bij uw overlijden, en dan valt er niets af te trekken van de nalatenschap.

Wat wel zonder notaris kan: een schenking die u nog tijdens uw leven echt uitbetaalt, bijvoorbeeld nadat de woning is verkocht. Dan is het een gewone schenking. Een onderhandse overeenkomst, zoals een voorbeeldcontract, werkt dus alleen als het geld vóór uw overlijden ook echt wordt overgemaakt.

Soms leest u dat u het bedrag "181 dagen vóór uw overlijden" moet uitbetalen. Een aparte uitbetalingstermijn staat niet in de wet. De 180-dagenregel uit de Successiewet gaat over het moment waarop u schenkt: overlijdt u binnen 180 dagen na de schenking, dan telt die schenking mee als erfenis. Dat geldt ook voor een schenking op papier, gerekend vanaf de datum van de akte. Zie schenking binnen 180 dagen voor overlijden.

Rekenvoorbeeld: een afbetaald huis en weinig spaargeld

Stel dat uw moeder weduwe is. Ze heeft een afbetaalde woning met een WOZ-waarde van EUR 450.000, EUR 25.000 spaargeld en twee kinderen. Dit voorbeeld is illustratief en vereenvoudigd (zonder uitvaartkosten en andere schulden), met de bedragen van 2026. In werkelijkheid gelden de bedragen van het jaar van overlijden.

Zonder schenking op papier. Elk kind erft EUR 237.500. Na de vrijstelling van EUR 26.230 blijft EUR 211.270 belast. Dat is 10% over EUR 158.669 en 20% over de rest: samen ongeveer EUR 26.387 erfbelasting per kind.

Met schenking op papier. In 2026 schenkt zij elk kind EUR 40.000 op papier, bij de notaris.

  • Elk kind betaalt nu schenkbelasting over EUR 40.000 min EUR 6.908, dus over EUR 33.092. Tegen 10% is dat ongeveer EUR 3.309 per kind.
  • Bij haar overlijden gaat er EUR 80.000 schuld van de nalatenschap af. Elk kind erft dan EUR 197.500 en betaalt ongeveer EUR 18.387 erfbelasting. Dat is EUR 8.000 minder, omdat dit deel anders tegen 20% belast zou zijn.
  • Per saldo scheelt het per kind mogelijk ongeveer EUR 4.700, plus de rente die zij in de tussentijd betaalt.

De keerzijde: de rente. Zij moet elk jaar 6% van EUR 80.000 betalen, dus EUR 4.800, ofwel EUR 400 per maand. Haar EUR 25.000 spaargeld is daarmee in ongeveer vijf jaar op, als haar pensioen het niet kan dragen. De overwaarde zit in het huis, en daar betaalt zij geen rente mee. Kan zij de rente op een gegeven moment niet meer betalen, dan gaat het voordeel mogelijk verloren.

Dit is het belangrijkste punt bij "overwaarde huis schenken op papier": de schenking zelf kost niets, maar de rente moet elk jaar uit inkomen of spaargeld komen. Zet dat vooraf naast uw pensioen en uw vaste lasten, en houd rekening met zorgkosten later.

En de woning zelf?

De woning blijft van u. Bij uw overlijden telt zij mee in de nalatenschap, voor de erfbelasting gewaardeerd op de WOZ-waarde, niet op de verkoopprijs. De schuld uit de schenking op papier gaat daar vanaf.

Staat die WOZ-waarde te hoog, dan betalen uw erfgenamen over dat deel mogelijk te veel erfbelasting, ook als u op papier hebt geschonken. Zij kunnen die waarde na uw overlijden laten controleren; zie WOZ-waarde te hoog bij een erfenis en WOZ-waarde en erfbelasting.

Wilt u de woning zelf al bij leven overdragen, dan zijn er andere routes, elk met eigen kosten: uw huis verkopen aan uw kind tegen de WOZ-waarde en uw huis schenken of op naam van uw kinderen zetten.

Wat betekent schenken op papier voor box 3?

Voor u is de schuld aan uw kind een schuld in box 3. Voor uw kind is de vordering een bezitting in box 3. Volgens de Belastingdienst vermelden u en uw kind de schenking allebei in de aangifte inkomstenbelasting.

Of dat voor uw kind gevolgen heeft, hangt af van zijn of haar overige vermogen en het heffingsvrij vermogen. Een vordering kan ook meetellen voor toeslagen, zoals de huurtoeslag of zorgtoeslag. Kijk daar vooraf naar als uw kind toeslagen ontvangt.

Het kabinet werkt aan een nieuw stelsel voor box 3, dat het werkelijke rendement moet belasten. Hoe een schenking op papier en de rente daarover daarin uitpakken, staat nog niet vast.

Gaat er iets veranderen aan schenken op papier?

Mogelijk, maar er ligt nog geen wetsvoorstel. De stand in oktober 2026:

  • Voorjaarsnota 2026. Het kabinet wil de papieren schenking minder aantrekkelijk maken en noemde twee opties: de rekenrente verlagen (nu 6%), of een nieuwe fictieve verkrijging in de Successiewet, waarmee het voordeel alsnog belast kan worden. Hoe dat precies zou werken, is nog niet bekend.
  • Belastingplan 2027. Dat is op Prinsjesdag ingediend en bevat volgens de bekende overzichten geen maatregel voor de schenking op papier.
  • Tweede Kamer, begin oktober 2026. Een ruime Kamermeerderheid vroeg het kabinet om naar de erf- en schenkbelasting te kijken om de herziening van box 3 te betalen.
  • Begin november 2026. Het kabinet stuurt naar verwachting een aangepast voorstel voor box 3, met de dekking, naar de Kamer. Daaruit moet blijken of de schenking op papier wordt aangepakt, vanaf wanneer, en wat er gebeurt met schenkingen die al bestaan.

Wat betekent dat voor u?

  • Overweegt u het nog? Een akte afsluiten in haast, alleen om een mogelijke wijziging voor te zijn, is riskant: niemand weet nu hoe het overgangsrecht eruitziet. Laat uw situatie doorrekenen en neem de voorstellen van november mee.
  • Heeft u al op papier geschonken? Blijf de rente elk jaar betalen; dat is nu de voorwaarde. Laat na de voorstellen van november nagaan of er voor u iets verandert.

Dit artikel wordt bijgewerkt zodra er meer bekend is.

Wat kunt u nu doen?

  1. Breng uw vermogen in kaart: woning (WOZ-waarde), spaargeld, pensioen en vaste lasten.
  2. Reken uit welke rente u elk jaar kunt betalen, ook als u later zorg nodig hebt.
  3. Vergelijk schenken op papier met gewoon schenken binnen de vrijstelling; zie schenken of erven.
  4. Kijk of uw testament nog past bij wat u wilt; zie testament maken.
  5. Laat het geheel doorrekenen door een notaris of adviseur voordat u tekent.
  6. Meer over wat u vooraf kunt regelen: goed voorbereid op later. Wat schenken of een legaat in uw situatie ongeveer kan schelen, rekent u uit met de Vooruitblik.

Begrippenlijst

  • Schenking op papier: een schenking waarbij u het bedrag schuldig erkent en het pas later betaalt, meestal bij uw overlijden.
  • Schuldigerkenning uit vrijgevigheid: de juridische naam voor die schuld in de notariële akte.
  • Notariële akte: een akte die door een notaris is opgemaakt; nodig om de schenking na uw overlijden te laten gelden.
  • Rente van 6%: de rente die u elk jaar daadwerkelijk moet betalen om het voordeel voor de erfbelasting te behouden.
  • Schenkbelasting: belasting over een schenking boven de vrijstelling, met dezelfde tarieven als de erfbelasting.
  • 180-dagenregel: een schenking binnen 180 dagen voor het overlijden telt mee als erfenis.
  • Box 3: de inkomstenbelasting over sparen en beleggen, waarin de schuld en de vordering meetellen.
  • WOZ-waarde: de waarde die de gemeente elk jaar vaststelt en die voor de erfbelasting geldt voor een woning.

Veelgestelde vragen

Wat is schenken op papier?

U legt bij de notaris vast dat u uw kind een bedrag schenkt dat pas later wordt betaald, meestal bij uw overlijden. De schuld gaat dan van uw nalatenschap af.

Kan schenken op papier zonder notaris?

Niet als het geld pas na uw overlijden wordt betaald: zonder notariële akte vervalt de schenking dan in beginsel. Betaalt u het tijdens uw leven echt uit, dan is geen notaris nodig.

Waarom moet ik 6% rente betalen?

Omdat de Successiewet de schenking anders behandelt alsof uw kind het als erfenis kreeg. U moet de rente elk jaar echt overmaken.

Betaalt mijn kind schenkbelasting bij een schenking op papier?

Ja, over het deel boven de vrijstelling, en al op het moment van de akte. In 2026 mogen ouders samen indicatief EUR 6.908 belastingvrij aan een kind schenken.

Telt een schenking op papier mee in box 3?

Ja. Bij u als schuld en bij uw kind als bezitting. U vermeldt het allebei in de aangifte inkomstenbelasting.

Wordt schenken op papier in 2027 afgeschaft?

Dat staat niet vast. Het kabinet onderzoekt een lagere rekenrente of een nieuwe heffing via de Successiewet, en de Kamer vraagt om dekking voor box 3. Er ligt in oktober 2026 nog geen wetsvoorstel.

Kan ik de overwaarde van mijn huis op papier schenken?

Dat kan, maar de rente van 6% moet elk jaar uit uw inkomen of spaargeld komen. De woning zelf blijft van u en telt bij uw overlijden mee op de WOZ-waarde.


Dit artikel is informatief bedoeld en houdt geen fiscaal of juridisch advies in. Bedragen en tarieven zijn indicatief voor 2026 en worden jaarlijks aangepast; verifieer ze zo nodig op belastingdienst.nl. De politieke voorstellen kunnen nog veranderen. Hoe het in uw situatie uitpakt, hangt af van uw vermogen, uw inkomen en uw testament. Raadpleeg zo nodig een notaris of adviseur.

Bronnen

Officiële bronnen bij dit artikel, geraadpleegd in oktober 2026:


Dit artikel is informatief bedoeld en geen persoonlijk fiscaal of juridisch advies. Bedragen zijn indicatief en gelden voor het genoemde jaar. Raadpleeg zo nodig een notaris of adviseur.


Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *