Overzicht

In de aangifte erfbelasting moet u alle bezittingen van de overledene opgeven, ook de inboedel: meubels, apparatuur, servies, sieraden en wat er verder in huis staat. De vraag die daarbij bijna altijd opkomt is: welk bedrag vult u in? Het antwoord is de waarde in het economisch verkeer op de dag van overlijden, dus wat de spullen bij verkoop zouden opbrengen. Dat is meestal veel minder dan mensen denken, en zeker veel minder dan de verzekerde waarde.

Waarom de verzekerde waarde niet klopt

Een inboedelverzekering dekt doorgaans de nieuwwaarde: wat het kost om alles opnieuw te kopen. Voor de erfbelasting is dat de verkeerde maatstaf. Daar gaat het om wat een koper op de dag van overlijden voor de spullen zou hebben betaald, in de staat waarin ze verkeerden.

Het verschil is groot. Een bankstel dat tien jaar geleden EUR 3.000 kostte en op de verzekering voor dat bedrag staat, brengt tweedehands vaak enkele tientjes op. Datzelfde geldt voor kasten, witgoed, televisies, boeken en serviesgoed. Wie de verzekerde waarde overneemt in de aangifte, verhoogt de grondslag voor de erfbelasting zonder dat daar een reden voor is.

Hoe u de waarde onderbouwt

Er is geen voorgeschreven methode. Wat in de praktijk werkt:

• Kijk naar vraagprijzen voor vergelijkbare tweedehands spullen. Advertentiesites geven een realistisch beeld van wat gebruikte meubels en apparatuur opbrengen.
• Ga uit van de staat op de overlijdensdatum, niet van de staat na het leeghalen van de woning.
• Houd rekening met de opruimkosten. Bij een gemiddeld huishouden kost het afvoeren van de inboedel vaak meer dan de spullen opbrengen. Dat is een van de redenen dat de waarde in de praktijk regelmatig op nihil uitkomt.
• Leg vast wat u heeft gedaan. Een korte notitie met de gebruikte uitgangspunten en enkele foto's is genoeg om later te kunnen uitleggen hoe u aan het bedrag komt.

Zet het bedrag niet lukraak op nul. Er is verschil tussen een onderbouwde nihilwaardering en een niet ingevulde post.

Wat u wél apart moet waarderen

Sommige onderdelen vallen buiten "gewone huisraad" en kunnen een reële waarde vertegenwoordigen:

• Kunst en antiek. Schilderijen, oude meubels, klokken.
• Sieraden en edelmetaal. De goudprijs maakt hier vaak het verschil, niet de sierwaarde.
• Verzamelingen. Postzegels, munten, modeltreinen, wijn.
• Voertuigen. Auto, motor, caravan of boot. Voor een auto is een gangbare inruil- of koerslijstwaarde meestal een bruikbare basis.
• Contant geld en waardepapieren die in huis lagen. Die horen niet bij de inboedel maar bij de overige bezittingen.

Is er twijfel over een waardevol object, dan kan een taxatie door een boedeltaxateur of veilinghuis uitkomst bieden. Dat is vooral verstandig als de erfgenamen het onderling niet eens zijn over de verdeling. Zie ook erfenis verdelen.

Het verschil met de woning: daar bepaalt de wet de waarde

Hier zit een verschil dat veel erfgenamen niet kennen. Voor de inboedel mag u zelf een onderbouwde waarde in het economisch verkeer bepalen. Voor de woning mag dat niet.

De Successiewet schrijft voor dat een woning voor de erfbelasting wordt gewaardeerd op de WOZ-waarde die de gemeente heeft vastgesteld. Weet u zeker dat de woning minder waard is, dan mag u dat bedrag toch niet in de aangifte zetten. Ook een taxatierapport helpt daar in beginsel niet. Dat staat uitgewerkt in taxatie of WOZ-waarde voor de erfbelasting.

Het gevolg is dat de woning bijna altijd de grootste post in de aangifte is, en tegelijk de enige waar u de waarde niet zelf kunt bepalen. De enige route om die post te verlagen loopt via de WOZ-beschikking zelf: bezwaar maken bij de gemeente. De achtergrond staat in WOZ-waarde en erfbelasting, het stappenplan in erfbelasting verlagen via WOZ-bezwaar.

Zo bezien is de aandacht die vaak naar de inboedel gaat wat scheef verdeeld. Bij een gemiddelde nalatenschap gaat het bij de inboedel om honderden euro's aan grondslag, bij de woning om tienduizenden.

Wat u wel en niet mag aftrekken

De inboedel is een bezitting. Daartegenover staan de schulden van de nalatenschap, die de grondslag verlagen. Normale uitvaartkosten mogen in beginsel worden afgetrokken voor zover ze niet door een verzekering zijn gedekt. Kosten voor het verkopen van bezittingen, zoals makelaars- en taxatiekosten, zijn in beginsel niet aftrekbaar.

De precieze lijst en de voorwaarden staan op belastingdienst.nl en veranderen af en toe. Voor de aangifte zelf en de termijnen, zie aangifte erfbelasting en de algemene uitleg in erfbelasting.

Wat u concreet kunt doen

1. Loop de woning door en maak foto's van de kamers voordat er iets wordt weggehaald.
2. Zet apart wat mogelijk waarde heeft: kunst, sieraden, verzamelingen, voertuigen.
3. Schat de rest op opbrengstwaarde, niet op nieuwwaarde.
4. Noteer kort hoe u tot uw bedrag bent gekomen en bewaar dat bij de aangifte.
5. Besteed daarna aandacht aan de post die er het meeste toe doet: de WOZ-waarde van de woning.

Liever laten beoordelen?

De inboedel is meestal een kleine post, de woning niet. Erfslim beoordeelt de WOZ-waarde van een geërfde woning en voert zo nodig het bezwaar, op basis van no cure, no pay. Slaagt het bezwaar niet, dan betaalt u niets.

Dit artikel is informatief bedoeld en is geen fiscaal of juridisch advies. Raadpleeg zo nodig een notaris of adviseur.

Begrippenlijst

• Inboedel: de roerende zaken die tot de inrichting van een woning behoren, zoals meubels, apparatuur en huisraad.
• Waarde in het economisch verkeer: het bedrag dat een goed bij verkoop zou opbrengen, hier gemeten op de dag van overlijden.
• Nieuwwaarde: wat het kost om een goed opnieuw aan te schaffen, de maatstaf van veel inboedelverzekeringen.
• Boedeltaxateur: een taxateur die de waarde van een nalatenschap of van afzonderlijke voorwerpen vaststelt.
• Grondslag: het bedrag waarover de erfbelasting wordt berekend, na aftrek van schulden en vrijstelling.

Veelgestelde vragen