Overzicht

Een erfenis is geen inkomen, maar wel vermogen. Voor toeslagen zoals huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebonden budget gelden vermogensgrenzen. Komt u door de erfenis boven zo'n grens uit, dan kan de toeslag vervallen. Dat gebeurt niet meteen: er wordt gekeken naar uw vermogen op 1 januari. Erft u ook een woning waar u niet zelf woont, dan telt die mee tegen de WOZ-waarde, en dat is vaak het bedrag dat het verschil maakt.

De peildatum: 1 januari is het enige moment dat telt

Dit is het punt dat het vaakst voor onnodige onrust zorgt. Dienst Toeslagen kijkt naar uw vermogen op 1 januari van het jaar waarover de toeslag gaat. Wat er daarna in dat jaar binnenkomt, verandert de toeslag over dát jaar in beginsel niet.

Stel dat een ouder overlijdt in maart 2026 en u ontvangt uw deel in september 2026. Uw toeslagen over 2026 blijven dan in beginsel ongemoeid, omdat u op 1 januari 2026 dat vermogen nog niet had. Heeft u het geld op 1 januari 2027 nog steeds, dan telt het wél mee voor het toeslagjaar 2027.

Die tussenperiode is belangrijk. Wordt de nalatenschap in de loop van het jaar afgewikkeld en gaat het geld bijvoorbeeld naar het aflossen van een hypotheek, dan kan het beeld op 1 januari er anders uitzien. Hoe zo'n afwikkeling verloopt, staat in nalatenschap afwikkelen.

De vermogensgrenzen in 2026 (indicatief)

Toeslag	Alleenstaand	Met toeslagpartner
Zorgtoeslag	EUR 146.011	EUR 184.633
Kindgebonden budget	EUR 146.011	EUR 184.633
Huurtoeslag	EUR 38.479	EUR 76.958
Kinderopvangtoeslag	geen vermogensgrens	geen vermogensgrens

Deze bedragen zijn indicatief voor 2026 en worden jaarlijks aangepast. Controleer de actuele grenzen op belastingdienst.nl.

Wat meteen opvalt: de grens voor de huurtoeslag ligt fors lager dan die voor de zorgtoeslag. In de praktijk is de huurtoeslag daardoor vaak de eerste toeslag die vervalt. Een bescheiden erfenis kan die grens al overschrijden.

Waarom een geërfd huis zo zwaar telt

Erft u een woning en gaat u er niet zelf wonen, dan telt uw aandeel in die woning mee als vermogen. De waarde die daarbij hoort is de WOZ-waarde, hetzelfde bedrag dat ook de grondslag is voor de erfbelasting.

Dat maakt de WOZ-waarde hier bijzonder zwaarwegend. Een woning duwt u meestal in één klap over de huurtoeslaggrens heen, en soms ook over de zorgtoeslaggrens. En omdat de waarde per 1 januari telt, blijft dat effect bestaan zolang de woning niet is verkocht of verdeeld.

Staat die WOZ-waarde te hoog, dan werkt dat dus op drie plaatsen door: in de erfbelasting, in box 3 en in de toets voor uw toeslagen. Achtergrond staat in WOZ-waarde en erfbelasting, en hoe u een te hoge waarde aanpakt in erfbelasting verlagen via WOZ-bezwaar. Voor de aangifte inkomstenbelasting zie geërfd huis aangeven in box 3.

Een kanttekening: of een lagere WOZ-waarde u daadwerkelijk onder een toeslaggrens brengt, hangt volledig af van uw totale vermogen. Bij een woning van enkele tonnen zal een verlaging van enkele tienduizenden euro's voor de huurtoeslag doorgaans niets uitmaken. Voor de erfbelasting scheelt het wel direct.

Bijstand en andere uitkeringen

Voor de bijstand gelden heel andere getallen. Het vrij te laten vermogen is indicatief EUR 8.000 voor een alleenstaande en EUR 16.000 voor gehuwden en samenwonenden (2026). Een erfenis is daar dus vrijwel altijd van invloed.

Belangrijk verschil met de toeslagen: bij de bijstand geldt geen peildatum van 1 januari, maar wordt naar uw actuele situatie gekeken. Komt u door een erfenis boven de vermogensgrens, meld dat dan bij uw gemeente. Doet u dat niet, dan kan een uitkering worden teruggevorderd. Zakt uw vermogen later weer onder de grens, dan kan het recht op bijstand herleven.

Ook bij een uitkering op grond van de Wlz of bij een eigen bijdrage voor zorg kan vermogen meetellen. De regels verschillen per regeling. Vraag dit na bij de instantie die de uitkering of bijdrage verstrekt.

Kunt u de erfenis weigeren om uw toeslag te houden?

Juridisch kunt u een erfenis verwerpen. In de praktijk is dat zelden een verstandige route om een toeslag te behouden: u geeft dan een bedrag op dat vrijwel altijd groter is dan de toeslag die u misloopt, en verwerpen is in beginsel definitief. Wat verwerpen precies inhoudt, leest u in erfenis verwerpen.

Bespreek dit soort afwegingen zo nodig met een notaris of adviseur voordat u iets tekent.

Wat u concreet kunt doen

1. Zet op een rij hoe hoog uw vermogen naar verwachting is op de eerstvolgende 1 januari.
2. Vraag de WOZ-beschikking van de geërfde woning op, zie WOZ-waarde van de overledene opvragen.
3. Controleer of die WOZ-waarde realistisch is voor de staat van de woning.
4. Heeft u bijstand, meld de erfenis dan bij uw gemeente.
5. Geef een wijziging in uw vermogen door aan Dienst Toeslagen, zodat u geen toeslag hoeft terug te betalen.

Liever laten beoordelen?

Een geërfde woning telt mee tegen de WOZ-waarde, bij de erfbelasting en daarbuiten. Erfslim beoordeelt de WOZ-waarde van een geërfde woning en voert zo nodig het bezwaar, op basis van no cure, no pay. Slaagt het bezwaar niet, dan betaalt u niets.

Dit artikel is informatief bedoeld en is geen fiscaal of juridisch advies. Regels rond toeslagen, bijstand en eigen bijdragen verschillen per regeling en per gemeente. Raadpleeg zo nodig een notaris of adviseur, of neem contact op met de instantie die de toeslag of uitkering verstrekt.

Begrippenlijst

• Vermogen: het totaal van uw bezittingen min uw schulden, zoals dat voor toeslagen wordt vastgesteld.
• Peildatum toeslagen: 1 januari van het toeslagjaar, het moment waarop uw vermogen wordt beoordeeld.
• Toeslagpartner: de persoon met wie u voor de toeslagen als partner wordt gezien.
• Vrij te laten vermogen: het bedrag dat u in de bijstand mag bezitten zonder dat het recht op uitkering vervalt.
• WOZ-waarde: de jaarlijkse waardering van een woning door de gemeente, ook gebruikt als waarde van een geërfde woning.

Veelgestelde vragen