Overzicht
Een kind kan in Nederland niet volledig met lege handen worden achtergelaten. Ook een onterfd kind houdt recht op de legitieme portie: een wettelijk minimumdeel van de erfenis, uitgedrukt in geld. Dit artikel legt uit wat het kindsdeel en de legitieme portie zijn, hoe ze zich verhouden, en hoe een kind er aanspraak op maakt.
Belangrijkste punten
- Het kindsdeel is het normale erfdeel van een kind volgens de wet of het testament.
- De legitieme portie is het wettelijke minimum waarop ook een onterfd kind recht houdt.
- De legitieme portie is de helft van het wettelijke erfdeel, en is een geldvordering.
- Een kind moet er zelf een beroep op doen; het gaat niet automatisch.
Wat is het kindsdeel?
Het kindsdeel is wat een kind normaal gesproken erft: bij de wettelijke verdeling een gelijk deel als de andere kinderen en de partner (zie wettelijke verdeling). Een testament kan dit deel vergroten of verkleinen — maar niet onbeperkt, door de legitieme portie.
Wat is de legitieme portie?
De legitieme portie is het deel waarop een kind altijd recht houdt, óók als het is onterfd. Die portie bedraagt de helft van wat het kind volgens de wet zou erven. Belangrijk: het is een vordering in geld — een legitimaris kan geen specifieke goederen of de woning opeisen, alleen een geldbedrag.
Legitieme portie berekenen
De legitieme portie is de helft van het wettelijke erfdeel dat het kind zonder testament zou hebben gekregen. Berekenen gaat in drie stappen:
- Bepaal de legitimaire massa. Dat is de waarde van de nalatenschap (bezittingen min schulden), waarbij bepaalde schenkingen die de erflater bij leven deed weer worden opgeteld. Zo kan een kind niet worden benadeeld doordat het vermogen vóór het overlijden is weggeschonken.
- Bepaal het wettelijke erfdeel. Deel de massa door het aantal personen dat zonder testament zou erven — de kinderen en een eventuele echtgenoot tellen elk als één.
- Neem de helft. De legitieme portie is de helft van dat wettelijke erfdeel.
Rekenvoorbeeld. Een erflater laat €200.000 na en heeft twee kinderen, geen partner. Het wettelijke erfdeel per kind is €200.000 ÷ 2 = €100.000. De legitieme portie is daarvan de helft: €50.000. Wordt één kind onterfd, dan kan dat kind die €50.000 als geldvordering opeisen.
Voor de waardering van bijvoorbeeld een woning in de nalatenschap geldt in beginsel de werkelijke waarde — anders dan bij de erfbelasting, waar de WOZ-waarde de grondslag is.
Hoe maakt een kind er aanspraak op?
De legitieme portie gaat niet automatisch in. Een onterfd kind moet er zelf een beroep op doen, binnen een wettelijke termijn (in de regel vijf jaar na het overlijden). Doet het kind dat niet, dan vervalt de aanspraak.
Waarom dit belangrijk is bij verdelen en testament
Wie een kind wil onterven of ongelijk wil verdelen, moet rekening houden met de legitieme portie — anders ontstaat later alsnog een geldvordering. Houd hier rekening mee bij het opstellen van een testament en bij het verdelen van de erfenis.
Begrippenlijst
- Kindsdeel — het normale erfdeel van een kind.
- Legitieme portie — het wettelijke minimumdeel (de helft van het erfdeel) waarop een kind recht houdt.
- Legitimaris — een kind dat aanspraak maakt op de legitieme portie.
- Geldvordering — recht op een bedrag in geld, niet op specifieke goederen.
Veelgestelde vragen
Wat is de legitieme portie?
Het wettelijke minimumdeel waarop een kind altijd recht houdt, ook bij onterven. Het bedraagt de helft van het wettelijke erfdeel.
Wat is het verschil met het kindsdeel?
Het kindsdeel is het normale erfdeel; de legitieme portie is het beschermde minimum (de helft daarvan).
Kan ik een kind volledig onterven?
U kunt een kind onterven, maar het houdt recht op de legitieme portie als geldvordering.
Krijgt een onterfd kind automatisch de legitieme portie?
Nee, het kind moet er zelf een beroep op doen, in de regel binnen vijf jaar na het overlijden.
Kan een legitimaris de woning opeisen?
Nee, de legitieme portie is een vordering in geld, niet in goederen.
Hoe bereken ik mijn legitieme portie?
Tel de nalatenschap en bepaalde eerdere schenkingen bij elkaar op (de legitimaire massa), deel dat door het aantal erfgenamen, en neem daar de helft van. Dat bedrag is uw legitieme portie.
Hoeveel procent is de legitieme portie?
Het is geen vast percentage van de hele erfenis, maar de helft van uw wettelijke erfdeel. Hoeveel dat in procenten is, hangt af van het aantal erfgenamen.
Hoeveel krijgt een onterfd kind?
De helft van wat het zonder testament zou hebben geërfd. Bij een nalatenschap van €200.000 en twee kinderen is dat €50.000 per kind.
Tellen schenkingen mee bij de berekening?
Ja, bepaalde schenkingen die de erflater bij leven deed worden bij de berekening weer opgeteld bij de nalatenschap.
Kan ik de legitieme portie meteen opeisen als er nog een langstlevende partner is?
Vaak niet direct: is er een langstlevende echtgenoot, dan is de vordering doorgaans pas opeisbaar bij diens overlijden.
Geef een reactie