Executeur aansprakelijk voor erfbelasting?

Overzicht

Wie tot executeur is benoemd, doet meer dan de uitvaart regelen en de administratie opruimen. De executeur is in beginsel degene die de aangifte erfbelasting doet en ondertekent. Daaraan hangt een gevolg dat veel mensen niet kennen: op grond van de Invorderingswet is een executeur hoofdelijk aansprakelijk voor de erfbelasting die door het overlijden verschuldigd is. Dat is geen reden tot zorg, wel tot zorgvuldigheid.

Belangrijkste punten

De executeur is gehouden de aangifte erfbelasting te doen en mag dat niet doorschuiven naar de erfgenamen.
Op grond van artikel 47 Invorderingswet 1990 is hij hoofdelijk aansprakelijk voor de erfbelasting die door het overlijden verschuldigd is.
Die aansprakelijkheid geldt niet als de aangifte niet door hem is gedaan, en hij kan zich disculperen als het niet aan hem te wijten is.
De aangiftetermijn is twintig maanden bij een overlijden vanaf 1 januari 2026. Daarvoor gold acht maanden.
In de aangifte staat de woning in beginsel verplicht op de WOZ-waarde. De executeur tekent voor die waarde.
Verdeel de nalatenschap niet voordat duidelijk is wat er aan erfbelasting verschuldigd is.

Wat de wet regelt

Twee bepalingen zijn hier van belang.

De aangifteplicht. De Successiewet stelt de executeur voor de wettelijke verplichtingen op gelijke voet met de erfgenamen. Sinds 2012 is de lijn dat de executeur de aangifte doet en die zelf ondertekent. Hij kan die taak niet aan de erfgenamen overlaten.

De aansprakelijkheid. Artikel 47 van de Invorderingswet 1990 bepaalt dat executeurs en door de rechter benoemde vereffenaars hoofdelijk aansprakelijk zijn voor alle erfbelasting die verschuldigd is als gevolg van het overlijden. Hoofdelijk wil zeggen: de ontvanger kan hem voor het geheel aanspreken, ook al is hij zelf niet de belastingplichtige. Die aansprakelijkheid geldt niet voor zover de aangifte niet door hem is gedaan.

Het tweede lid geeft een uitweg. De executeur is niet aansprakelijk voor zover hij aannemelijk maakt dat het niet aan hem te wijten is dat de aanslag tot een te laag bedrag is vastgesteld of dat anderszins te weinig belasting is geheven. Wie zorgvuldig te werk gaat en dat kan laten zien, staat dus niet met lege handen.

Waar het in de praktijk misgaat

De aansprakelijkheid komt zelden voort uit kwade opzet. Vrijwel altijd gaat het om een van deze drie situaties.

Te vroeg verdelen. De executeur keert de saldi uit aan de erfgenamen, iedereen is tevreden, en daarna volgt een navorderingsaanslag. Het geld is weg, de erfgenamen zijn moeilijk aanspreekbaar, en de ontvanger klopt bij de executeur aan.

Iets over het hoofd zien. Een buitenlandse rekening, een schenking uit het verleden, een levensverzekering, cryptovaluta, een aandeel in een onverdeelde nalatenschap van een eerder overleden ouder. Wat niet in de aangifte staat, kan later tot navordering leiden.

Niet betalen binnen de termijn. De executeur moet niet alleen aangifte doen, maar er ook op toezien dat er betaald wordt. Een aanslag erfbelasting moet in beginsel binnen zes weken na de datum op de aanslag betaald zijn. Gebeurt dat te laat, dan kan de Belastingdienst invorderingsrente rekenen. Dat is iets anders dan belastingrente, die kan gaan lopen als de aangifte niet op tijd binnen is. Zie erfbelasting betalen: termijnen en wat als u het niet kunt opbrengen.

Hoe lang duurt het risico?

Langer dan de meeste mensen denken. De Belastingdienst kan onder omstandigheden jaren na de aanslag navorderen, bijvoorbeeld als er later vermogen opduikt. Voor vermogen in het buitenland gelden langere termijnen, en de precieze termijnen verschillen per situatie. Bewaar daarom de aangifte, de onderbouwing en de correspondentie, ook als de nalatenschap allang is verdeeld.

De woning: de post waarvoor u tekent

Hier zit het deel dat in vrijwel geen enkele uitleg voor executeurs staat.

Voor de erfbelasting wordt een woning niet gewaardeerd op de marktwaarde, een taxatie of de verkoopprijs, maar op de WOZ-waarde, van het jaar van overlijden of, naar keuze, van het jaar daarna. Dat schrijft de wet voor, met eigen regels voor onder meer verhuurde woningen en erfpacht. De executeur vult die waarde in en ondertekent de aangifte. Hoe dat werkt, staat in WOZ-waarde en erfbelasting.

Dat werkt twee kanten op, en beide raken de executeur.

Staat de WOZ-waarde te hoog, dan betaalt de nalatenschap erfbelasting over een bedrag dat de woning niet waard is. Richting de Belastingdienst is dat geen aansprakelijkheidskwestie, want er is eerder te veel dan te weinig betaald. Het is wel geld van de erfgenamen. Een executeur die de waarde nooit heeft bekeken, kan daar achteraf op worden aangesproken, zeker als de woning kort daarna ver onder die waarde is verkocht.

Klopt de aangifte niet, bijvoorbeeld doordat een verkeerde beschikking of een verkeerd jaar is gebruikt, dan is dat wél precies het terrein van artikel 47. Het controleren van de WOZ-beschikking hoort dus gewoon bij het werk.

Let daarbij op twee dingen:

De beschikking in het jaar van overlijden staat meestal nog op naam van de overledene. Erfgenamen kunnen in de loop van het jaar om een eigen beschikking vragen, waarna in beginsel opnieuw een bezwaartermijn gaat lopen. Wat er geldt bij meerdere erfgenamen, staat in WOZ-beschikking bij meerdere erfgenamen.
Bezwaar tegen een WOZ-beschikking kan in beginsel binnen zes weken na dagtekening. Dat kan per situatie verschillen, en het staat los van de aangiftetermijn voor de erfbelasting.

Denk ook aan wat er níet van de waarde af mag. Makelaars- en verkoopkosten komen niet in mindering op de waarde van de woning; zie verkoopkosten en de erfbelasting. De grondslag zelf aanvechten kan wel, via erfbelasting verlagen via WOZ-bezwaar.

Een illustratief voorbeeld

Stel dat een executeur een nalatenschap afwikkelt met een woning waarvan de WOZ-waarde EUR 420.000 bedraagt en verder EUR 60.000 aan spaargeld. Er zijn twee kinderen. Hij doet aangifte, de aanslag volgt, en hij keert daarna uit.

Zou de WOZ-waarde na bezwaar EUR 390.000 zijn geworden, dan was de belaste verkrijging per kind indicatief EUR 15.000 lager geweest. Bij een tarief dat op dat deel 20 procent bedraagt, scheelt dat ongeveer EUR 3.000 per kind. Dit is een illustratief voorbeeld; uw situatie kan anders uitpakken en een uitkomst is nooit gegarandeerd. De rekenwijze staat in erfbelasting.

Praktische checklist voor de executeur

Inventariseer volledig voordat u aangifte doet: rekeningen, verzekeringen, effecten, crypto, schenkingen van de afgelopen jaren, buitenlands vermogen.
Controleer de WOZ-beschikking: het juiste object, het juiste jaar, en of de vastgestelde waarde aansluit bij de feitelijke staat van de woning.
Verdeel niet te vroeg. Houd een reservering aan totdat de aanslag onherroepelijk is.
Leg vast wat u hebt gedaan. Een dossier met uw onderbouwing is precies wat u nodig hebt als u zich ooit moet verantwoorden.
Let op de termijn. Twintig maanden bij een overlijden vanaf 1 januari 2026, acht maanden daarvoor. Bij een overlijden vanaf 2026 is uitstel van de aangifte alleen in uitzonderlijke situaties mogelijk, één keer en met een motivering. Tot welke datum u in uw situatie de tijd heeft, ziet u in de termijnenplanner.
Twijfelt u over de omvang van de schulden? Kijk dan eerst naar een erfenis met schulden voordat u handelingen verricht.

Wat de rol van executeur verder inhoudt, leest u in wat doet een executeur. Het bredere stappenplan staat in nalatenschap afwikkelen en de aangifte zelf in aangifte erfbelasting.

De WOZ-waarde laten beoordelen

Wilt u als executeur zeker weten dat u niet tekent voor een te hoge waarde, dan kunt u die laten beoordelen. Erfslim bekijkt de WOZ-waarde van een geërfde woning en voert zo nodig het bezwaar, op basis van no cure, no pay: alleen als het bezwaar slaagt, betaalt u eenmalig 4% (inclusief btw) van de daling van de WOZ-waarde. Slaagt het bezwaar niet, dan betaalt u niets. De voorwaarden staan in WOZ-bezwaar op basis van no cure, no pay. Een uitkomst is nooit gegarandeerd.

Begrippenlijst

Executeur: degene die in een testament is benoemd om de nalatenschap af te wikkelen.
Vereffenaar: degene die de nalatenschap afwikkelt na beneficiaire aanvaarding of na benoeming door de rechtbank.
Hoofdelijke aansprakelijkheid: de situatie waarin iemand voor het geheel kan worden aangesproken, ook als anderen ook aansprakelijk zijn.
Disculpatie: de mogelijkheid om aannemelijk te maken dat iets niet aan u te wijten is, waardoor de aansprakelijkheid vervalt.
Invorderingsrente: rente die de Belastingdienst kan rekenen als een aanslag na de betaaltermijn wordt betaald.
Navorderingsaanslag: een aanvullende aanslag die volgt als achteraf blijkt dat er te weinig belasting is geheven.
WOZ-beschikking: het besluit waarin de gemeente de WOZ-waarde van een pand vaststelt.

Veelgestelde vragen

Moet ik als executeur zelf de aangifte doen?

In beginsel wel. De executeur ondertekent de aangifte en kan die taak niet aan de erfgenamen overlaten. U mag zich wel laten bijstaan.

Ben ik privé aansprakelijk?

Artikel 47 Invorderingswet maakt de executeur hoofdelijk aansprakelijk voor de erfbelasting. Er is een disculpatiemogelijkheid als het niet aan u te wijten is.

Wat als een erfgenaam zijn deel niet betaalt?

Dan kan de ontvanger zich ook tot de executeur wenden. Dat is precies de reden om niet uit te keren voordat de aanslag rond is.

Hoort het controleren van de WOZ-waarde bij mijn taak?

Het is geen aparte wettelijke plicht, maar u tekent wel voor die waarde. Nakijken hoort bij zorgvuldig handelen.

Dit artikel is informatief bedoeld en houdt geen fiscaal of juridisch advies in. De positie van een executeur verschilt per nalatenschap en per testament. Bedragen, tarieven en termijnen zijn indicatief voor 2026 en worden jaarlijks aangepast; verifieer ze zo nodig op belastingdienst.nl. Raadpleeg bij twijfel een notaris of adviseur.

Bronnen

Officiële bronnen bij dit artikel, geraadpleegd in oktober 2026: