Erfbelasting bij overlijden van de tweede ouder

Overzicht

Bij het overlijden van de tweede ouder betalen de kinderen erfbelasting over wat die ouder nalaat, maar niet opnieuw over het erfdeel dat zij bij het eerste overlijden al kregen: hun vordering gaat eerst van de nalatenschap af. Wat overblijft, wordt over de kinderen verdeeld, en ieder kind heeft dan opnieuw een eigen vrijstelling. Omdat de woning nu in zijn geheel in één nalatenschap valt, is dit vaak de grootste aanslag van de twee, en het moment waarop de WOZ-waarde het zwaarst weegt.

Dit artikel gaat uit van de meest voorkomende situatie: bij het eerste overlijden gold de wettelijke verdeling.

Belangrijkste punten

De kinderen betalen niet opnieuw over het erfdeel van het eerste overlijden.
Hun vordering is een schuld van de nalatenschap en gaat er eerst af.
Over de rest betaalt ieder kind erfbelasting, met opnieuw een vrijstelling van indicatief EUR 26.230 (2026).
De woning telt nu volledig mee, tegen de WOZ-waarde, zonder partnervrijstelling die een te hoge waarde opvangt.
Een te hoge WOZ-waarde werkt hier vaak door tegen 20 procent in plaats van 10 procent.

Betalen de kinderen bij het tweede overlijden opnieuw erfbelasting?

Ja, over de nalatenschap van de tweede ouder, maar niet over hun eerdere erfdeel. Dat bevestigt de Belastingdienst in de eigen uitleg over de wettelijke verdeling.

Bij het eerste overlijden kreeg uw vader of moeder alle bezittingen, en kreeg u een vordering ter grootte van uw erfdeel. Daarover betaalde u toen al erfbelasting; zie erfbelasting over een kindsdeel dat u nog niet krijgt. Nu de langstlevende is overleden, wordt die vordering uitbetaald. Dat is geen nieuwe verkrijging. Nieuw is wat de tweede ouder zelf nalaat, en daarover volgt voor ieder kind een nieuwe aanslag.

Hoe wordt de nalatenschap van de tweede ouder berekend?

In vier stappen, die steeds in dezelfde volgorde gaan.

Stap	Wat	Toelichting
1	Bezittingen optellen	Woning tegen de WOZ-waarde, spaargeld, beleggingen, inboedel
2	Schulden aftrekken	Hypotheek, de vorderingen van de kinderen, redelijke uitvaartkosten
3	Verdelen	Wat overblijft, gaat naar de erfgenamen volgens wet of testament
4	Per kind belasten	Eigen deel min de vrijstelling, daarna 10 procent tot EUR 158.669 en 20 procent daarboven (indicatief 2026)

Het eerste en het tweede overlijden zijn twee afzonderlijke verkrijgingen, dus u krijgt de vrijstelling bij beide.

Waarom gaat de volle vordering eraf?

Omdat de vordering bij het tweede overlijden een gewone schuld is, die meetelt voor het bedrag dat de ouder u werkelijk verschuldigd was. Bij het eerste overlijden werd die vordering voor de belasting vaak juist lager gewaardeerd.

Liep er geen rente, dan had de langstlevende het voordeel dat zij uw erfdeel kon blijven gebruiken. De Belastingdienst trekt dat voordeel bij het eerste overlijden af van wat het kind verkrijgt: 6 procent maal een factor die afhangt van de leeftijd van de langstlevende. U betaalde destijds dus over minder dan de vordering. Bij het tweede overlijden gaat de schuld wel voor het volle bedrag van de nalatenschap af.

Twee kanttekeningen. Heeft de ouder de erfbelasting van de kinderen destijds voorgeschoten, dan is dat met de vordering verrekend. En was er rente afgesproken of in het testament bepaald, dan is de vordering gegroeid en gaat er meer af. Op grond van de wet zelf komt er in 2026 geen verhoging bij, omdat de wettelijke rente onder de zes procent ligt. De bedragen staan meestal in de aangifte of de akte van het eerste overlijden.

Waarom weegt de woning nu zo zwaar?

Omdat de hele woning in één nalatenschap valt en er geen partner meer is met een hoge vrijstelling. Een te hoge WOZ-waarde leidt dan direct tot meer belasting voor de kinderen.

Bij het eerste overlijden viel vaak alleen de helft van de woning in de nalatenschap, en betaalde de langstlevende meestal niets dankzij de partnervrijstelling. Die is in 2026 indicatief EUR 828.035, maar valt lager uit bij een nabestaandenpensioen: de helft van de waarde daarvan gaat eraf, met een minimum van EUR 213.915; zie pensioenimputatie. Juist omdat er weinig te betalen viel, keek bijna niemand naar de WOZ-waarde.

Nu telt de WOZ-waarde van het jaar van overlijden, of naar keuze die van het jaar erna; zie welke WOZ-waarde telt. Een woning die lang door één ouder is bewoond, staat daarin vaak te hoog, bijvoorbeeld door achterstallig onderhoud of een verouderde keuken en badkamer; zie WOZ-waarde te hoog na overlijden.

Een verlaging gaat van de bovenkant af. Komt een kind boven de schijfgrens van EUR 158.669 (indicatief 2026), dan scheelt elke euro lagere waarde 20 cent in plaats van 10. Vuistregel: bij een woning rond EUR 500.000 en een of twee kinderen scheelt EUR 10.000 lagere WOZ-waarde in totaal vaak ongeveer EUR 2.000 erfbelasting. Valt alles in de eerste schijf, dan is het ongeveer de helft.

Een illustratief voorbeeld

Stel dat vader jaren geleden overleed en dat de wettelijke verdeling gold. Na verrekening van de voorgeschoten erfbelasting heeft ieder van de twee kinderen nog een vordering van EUR 75.000. Moeder overlijdt in 2026 en laat een woning na met een WOZ-waarde van EUR 520.000 en EUR 30.000 spaargeld, zonder hypotheek. De uitvaart kostte EUR 10.000.

De nalatenschap is EUR 550.000, min EUR 150.000 aan vorderingen en EUR 10.000 uitvaartkosten: EUR 390.000. Ieder kind erft EUR 195.000. Na de vrijstelling is per kind ongeveer EUR 168.800 belast, wat indicatief ongeveer EUR 17.900 erfbelasting per kind geeft (2026). Daarnaast krijgt ieder kind zijn vordering van EUR 75.000, zonder nieuwe belasting.

Zou de WOZ-waarde na bezwaar EUR 40.000 lager blijken, dan erft ieder kind EUR 20.000 minder belast. Omdat dat eerst van het deel in de tweede schijf afgaat, scheelt dat per kind indicatief ongeveer EUR 3.000, samen ongeveer EUR 6.000. Dit voorbeeld is illustratief en vereenvoudigd; een uitkomst is nooit gegarandeerd.

Wat als er een testament was?

Dan kan de berekening anders lopen. Zie tweetrapsmaking en erfbelasting, vruchtgebruik van een woning en, als de langstlevende is hertrouwd, kindsdeel opeisen bij hertrouwen. De basisregeling staat in wettelijke verdeling of testament.

Wat kunt u nu nakijken?

De stukken van het eerste overlijden. Daaruit blijken de vorderingen en een eventuele rente.
De tenaamstelling van de woning. Staat die nog op naam van de eerst overleden ouder, zie dan het huis staat nog op naam van een overleden ouder.
De WOZ-beschikking. Die gaat vaak naar het adres van de woning of naar "de erven van". U kunt in beginsel een beschikking op eigen naam vragen; zie bezwaar bij meerdere erfgenamen. Bezwaar maakt u in beginsel binnen zes weken na de dagtekening; dit kan per situatie verschillen.
De aangiftetermijn. Bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 in beginsel twintig maanden; zie aangifte erfbelasting en de termijnenplanner. Is het huis nog niet verkocht, lees dan erfbelasting betalen voordat het huis verkocht is.

Liever laten beoordelen?

Doe de gratis WOZ-check. Erfslim beoordeelt de WOZ-waarde van de geërfde woning en voert zo nodig het bezwaar, op basis van no cure, no pay: alleen als het bezwaar slaagt, betaalt u eenmalig 4 procent (inclusief btw) van het bedrag waarmee de WOZ-waarde omlaag gaat, per woning en niet per erfgenaam. Slaagt het bezwaar niet, dan betaalt u niets. Een uitkomst is nooit gegarandeerd; zie no cure, no pay. Achtergrond: erfbelasting verlagen via WOZ-bezwaar en de gids erfbelasting in Nederland.

Begrippenlijst

Langstlevende: de ouder die na het eerste overlijden overblijft.
Wettelijke verdeling: de langstlevende krijgt alle bezittingen, de kinderen een vordering ter grootte van hun erfdeel.
Vordering: het bedrag dat de langstlevende aan ieder kind verschuldigd is, opeisbaar bij haar of zijn overlijden.
Fictief voordeel: het voordeel van het renteloos gebruik van de erfdelen; het verlaagt bij het eerste overlijden de belaste vordering.
Schijfgrens: het bedrag waarboven het hogere tarief geldt, in 2026 indicatief EUR 158.669.

Veelgestelde vragen

Krijgen wij bij het tweede overlijden opnieuw een vrijstelling?

Ja. Het is een nieuwe verkrijging, met opnieuw een vrijstelling per kind van indicatief EUR 26.230 (2026).

Betalen wij erfbelasting over de vordering die nu wordt uitbetaald?

Nee. Daarover is bij het eerste overlijden al geheven. De vordering gaat juist als schuld van de nalatenschap af.

Welke WOZ-waarde telt bij het tweede overlijden?

Die van het jaar van overlijden, of naar keuze die van het jaar erna.

Kunnen wij nog iets doen als de aangifte al is ingediend?

Mogelijk wel. Wordt de WOZ-waarde na bezwaar verlaagd, dan kan dat doorwerken in de aanslag; zie te veel erfbelasting betaald door een te hoge WOZ.

Dit artikel is informatief bedoeld en houdt geen fiscaal of juridisch advies in. Bedragen en tarieven zijn indicatief voor 2026 en worden jaarlijks aangepast; verifieer ze zo nodig op belastingdienst.nl. Hoe het in uw situatie uitpakt, hangt af van het testament, renteafspraken en de verdeling. Raadpleeg zo nodig een notaris of adviseur.

Bronnen

Officiële bronnen bij dit artikel, geraadpleegd in oktober 2026: